TTO - Xin cung cấp kiến thức về thuốc chống béo phì? (Nguyễn Thắng Nhật Duy)

- Trả lời của phòng mạch online:

- Bạn Nhật Duy thân mến, cả thế giới đang tròn lên mà chưa có thứ thuốc nào làm khối mỡ tự nhiên “chạy“ ra khỏi cơ thể. Những thuốc hiện có trên thị trường thì rất nhiều nhưng vẫn là “đánh rắn giữa khúc” chứ chưa đánh được vào "đầu". Lý do đơn giản là chúng ta tự gây bệnh béo phì chứ không có vi khuẩn, virus nào để dùng kháng sinh mà đánh.

Nguyên nhân gây béo phì là do ăn nhiều và ít vận động, vậy nếu “đánh” vào 2 yếu tố này mới mong giảm béo được. Ăn nhiều khi đã thành thói quen rất khó bỏ. Không chịu vận động, lệ thuộc các phương tiện hiện đại cũng khó thay đổi. Tổ chức Y tế thế giới xếp béo phì vào “tứ chứng nan y” vì lý do như vậy.

Dưới đây là một số tác nhân và thuốc để bạn tham khảo:

1. Những thực phẩm có tác dụng trương nở:

Gồm có Methylcellulose, gôm sterculia, Konjax (bột của khoai nưa) chứa 75% glucomannane. Ở ta chưa có nhưng nếu bạn ra chợ thấy hạt é và vô số thứ dùng để nấu chè đều có tác dụng làm trương nở. Muốn dùng chúng để giảm béo thì chỉ có thể nấu lên ăn chứ bỏ đường vào thì kể như…huề.

Đặc điểm của chúng là làm đầy ống tiêu hóa, tạo phản xạ về trung tâm ăn gây cảm giác no.

Nhược điểm là có thể gây chướng bụng, đầy hơi, tạo cảm giác ậm ạch, khó chịu.

2. Những thuốc có tác dụng nhuận tràng:

Thị trường Việt Nam có một thời rộ lên trà Tam Điệp, uống vào gây tiêu chảy, mất nước. Bệnh nhân ở trong trạng thái “đi nhanh về chậm” nên giảm cân, mệt mỏi, da nhăn nheo, huyết áp giảm. Một số chị bị táo bón nặng hiện vẫn mua trà Tam Điệp để nhuận tràng chứ không trông cậy vào tác dụng giảm cân. Còn các loại trà gọi là giảm cân có vô số kể nhưng sẽ không hiệu quả nếu bạn cứ ăn nhiều rồi uống trà.

3. Những thuốc y học dân tộc:

Hầu hết những thuốc y học dân tộc đều nhằm vào tác dụng giảm mỡ (cholesterol, triglycerid). Hiện ở TP.HCM có những thuốc giảm mỡ như: viên giảm cân, Achyranta, Centula, Atephana, cholestan... Tất cả những thuốc trên đều được nghiên cứu dược lý thực nghiệm và lâm sàng, được Cục Quản lý dược Việt Nam cho phép sản xuất và lưu hành.

4. Những thuốc tân dược hiện có trên thị trường:

Cơ chế tác dụng	Thành phần	Tên thương mại	Ghi chú
Noradrenergic	Diethylpropion Phentermine	Propion (Canada) Tenuate- dospan Dinitel	Gây chán ăn, tác dụng trên thần kinh trung ương
Serotonergic Gây chán ăn	Dexfenfluraminel Fenfluramine	Redux	Tác dụng xấu trên tim nên đã bị cấm lưu hành từ năm 1997
Serotonergic+ Noradrenergic Gây chán ăn	Fenfluramin + Phentermin	Pondimin	Gây biến chứng tim mạch, ảnh hưởng đến tuyến giáp và máu
Ức chế tái hấp thu serotonin,dopaminorepinephrin	Sibutramine	Meridia Reductil	Được FDA cho sử dụng từ năm 1997
Ức chế lipase, Giảm hấp thu mỡ	Tetrahydrolipostatin	Xenical	Được FDA cho phép dùng từ năm 1997
Sinh nhiệt, tiêu mỡ	Ephedrin, cafein		Làm tăng chuyển hóa, tim đập nhanh
Hormon giáp	Thyroxin pomade dán dưới da		Thận trọng với bệnh lý tuyến giáp, bệnh tim

5. Còn những acid béo được quảng cáo có tác dụng giảm cân?

Chuyện như thế này: khi chúng ta ăn mỡ động vật chứa nhiều acid béo no sẽ làm tăng cholesterol, triglycerid và đặc biệt LDL-C (Low Density Lipoprotein) hay gọi là cholesterol tỉ trọng thấp. Chất này cùng với một số thành phần khác đặc biệt là canxi sẽ lắng đọng tạo mảng vữa xơ ở lòng mạch máu gây nguy hiểm cho tim mạch. Nhưng nếu chúng ta ăn dầu thực vật, mỡ cá thì chỉ có các acid béo chưa no, chúng không gây mảng vữa xơ động mạch. Điều này đã được các nhà khoa học danh tiếng nghiên cứu cẩn thận.

Owren và Lemarchal (1992) công bố rằng acid linoleic (omega 3) làm giảm cholesterol toàn phần, giảm LDL-C và giảm triglycerid. Giảm mỡ tức là giảm cân nếu bạn không nạp thêm một cách thừa thãi.

Acid oleic là acid béo không no có trong dầu thực vật được nghiên cứu có tác dụng làm giảm LDL-C. Alieva (1960) cho bệnh nhân bị vữa xơ động mạch ăn dầu hướng dương thấy lượng cholesterol toàn phần và LDL-C giảm đi trong máu. Volynski (1961) dùng dầu ép từ bắp cũng thấy giảm cholesterol máu. Các tác giả phân tích rằng sở dĩ cholesterol máu giảm là do các acid béo không no đã làm cholesterol được chuyển sang dạng hòa tan, dễ chuyển hóa.

Còn tại sao lại dùng mỡ cá? Các nhà khoa học thấy dân ở vùng ăn cá nhiều thì tỉ lệ tử vong do nhồi máu cơ tim rất thấp. Hãng dược phẩm Pháp Pierre Fabre đưa ra sản phẩm MAXEPA chiết xuất từ dầu cá có tác dụng giảm cholesterol, triglycerid và làm tăng HDL-C (Hight Density Lipoprotein) ,một cholesterol được gọi là “tốt” có tác dụng bảo vệ tim. Nghiên cứu của DIET AND REINFARCTION TRIALS, 1989 với 1.015 bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim ăn cá hoặc dùng MAXEPA thấy tỉ lệ tử vong giảm tới 29%. Thế là bạn hiểu tại sao trong thực đơn dành cho người béo phì các bác sĩ khuyên nên ăn cá.

Dù tác dụng của dầu thực vật, của mỡ cá tốt như vậy nhưng bạn nhớ rằng ăn uống điều độ, chừng mực rất quan trọng. Hễ thái quá vẫn gây ra béo phì. Bạn thường thấy những người ăn chay mà “phì” là vậy.

6. Mới đây trên thị trường xuất hiện viên calotine, tác dụng giảm cân như thế nào?

Thuốc này chứa hoạt chất chính có tên là L-carnitine. L-carnitin được khám phá từ năm 1905. Nó được tìm thấy trong cơ của chúng ta, đóng vai trò cơ bản cung cấp năng lượng cho tế bào bằng sự thiêu đốt chất béo. L- carnitine được bào chế và có mặt trên thị trường thế giới từ năm 1988.

L-carnitine được tổng hợp từ 2 acid amin là L.lysin và L. Methionin cùng 3 vitamin: vitamin C, vitamin B6, vitamin PP và sắt. Tuổi tác càng lớn thì khả năng tổng hợp L carnitin càng kém, mỡ tích lại dưới da bụng càng nhiều. Đủ L-carnitine sẽ giảm quá trình tích mỡ lại đủ năng lượng cho các cơ hoạt động trong đó có cơ tim. Đối với trẻ em, L carnitine là chất không thể thiếu trong các loại sữa. Thiếu nó cơ thể sẽ rơi vào tình trạng mệt mỏi.

Tác dụng cụ thể của L carnitin như thế nào? Nó “kéo” chất béo xuyên qua màng tế bào để  ATP (Adenosin TriPhosphate) tiêu mỡ sinh ra năng lượng cho tế bào hoạt động. Tiêu mỡ tức là giảm béo phì. Muốn giảm cân hiệu quả bạn phải dùng dài ngày (6 tuần trở lên). Mới đây các nhà khoa học Mỹ còn nhận ra rằng L- carnitine tham gia chống lão hóa (làm quá trình lão hóa dừng lại). Cũng cần nhắc với bạn rằng muốn dùng thuốc viên chứa L carnitine bạn vẫn phải có chế độ dinh dưỡng và tập luyện hợp lý. Có như vậy thuốc mới phát huy tác dụng được.

7. Khi bị tăng cân, béo phì chỉ uống thuốc có đạt hiệu quả không?

Bạn chớ ảo tưởng vào những viên thuốc mà phải hành động. Hãy đánh vào nguyên nhân sinh ra nó mà giảm ăn và tăng cường vận động. Tất cả các thuốc nên coi như mang tính hỗ trợ  quyết tâm của bạn. Bạn đọc kỹ những điều trình bày ở trên mà tự lựa chọn biện pháp tối ưu cho mình. Nhiều bạn từng nói với tôi rằng “bác cho em giảm cấp tốc mỗi tuần 5kg, được không?”. Tôi chỉ cười, bởi bạn tự "nạp" vào thì bạn phải tự “lôi” ra chứ không thể trông cậy vào người khác hay những sản phẩm hỗ trợ.

Vậy thì Nhật Duy thân mến, xác định được nguyên nhân bạn mới hiểu về béo phì và nên theo phương châm “dựa vào mình là chính”, thuốc hiện nay chỉ hỗ trợ quyết tâm thay đổi thói quen ăn uống và thay đổi lối sống của bạn.

BS LÊ THÚY TƯƠI

 

 

< Lùi